İlaçlı Stent ve İlaçlı Balon

İlaçlı stent, koroner arter hastalığında kullanılan bir tür uygulamadır. Metal kısımlarında ilaç içeren stentler olarak bilinirler. Damar duvarında yer alan hücrelerin çoğalmasını kontrol ederler. Böylelikle doku büyümesinin aşırı olması önlenir.

İlaçlı balon uygulamasında anjiyoplasti işlemi esnasında daralan ya da tıkanan damarlara tıbbi cihazlar yerleştirilir. İlaç salınımı yapılarak damar içi dokuların tekrar daralması engellenir. Hem ilaçlı stent hem de balon uygulaması damar daralması gibi durumlarda tercih edilir.

Büyük ve önemli damarların daralması ve tıkanması durumlarında genellikle ilaçlı stent tercih edilir. Öte yandan küçük damarlarda çoğunlukla ilaçlı balon uygulamasının tercih edildiğini söylemek mümkündür.

İlaçlı Stent Nedir?

İlaçlı stent (DES), metal kısımlarında ilaç bulunan stentlere verilen isimdir. Stentte bulunan ilaç, stentin temas ettiği damar duvarlarında yer alan damar hücrelerinin çoğalmasını kontrol eder. Böylelikle doku büyümesini önleyerek stent içi daralma sıklığının azalmasını destekler.

Damarı açık tutan ve tekrar daralmayı engelleyen uygulama, genel olarak şu tür durumlarda tercih edilir:

  • Göğüs ağrısını azaltmak
  • Damardaki tıkanıklığın açılması sonrasında damarın tekrar tıkanmasını önlemek
  • Kan akışının normale dönmesini sağlamak
  • Kalp krizini önlemek ya da kalp krizini tedavi etmek

Bu tür uygulamalarda damarın tekrar daralma riski ilaçsız stentlere göre çok daha düşük olup bu, uygulamanın avantajları arasında yer alır. Öte yandan uzun süreli damar açıklığını olanaklı hale getirir. Kalp krizi ihtimalini de azaltan yöntemler arasında yer alan ilaçlı stentler farklı türlere sahiptir. Polimer kaplı ilaçlı stent, polimeroz kaplama olmayan ilaçlı stentler, biyolojik olarak erimeyen ilaçlı stentler içerisinde ilaç bulunan stent türleri arasında yer alır.

İlaçlı Balonlama İşlemi Nasıl Yapılır?

İlaçlı balonlama işleminde çeşitli adımlar mevcuttur. Bu adımlar genel hatlarıyla şu şekilde sıralanabilir:

  • Hastaya ilk olarak lokal anestezi uygulanır.
  • Kateter ile daralmış damara ulaşılır.
  • İlaç kaplı balon damar içerisine yerleştirilir. Ardından balon şişirilir.
  • İlacın damar duvarına nüfuz etmesi sağlanır. Daha sonra balon geri çekilir.

İşlemin tamamlanmasının ardından hasta takip edilir. Çoğunlukla işlem sonrasında hasta kısa süre içinde taburcu edilir. Uygulamanın süresi 30 ila 60 dakika arasında değişiklik gösterir. Bazı durumlarda işlemin 1 saati bulması olanaklıdır. Fakat genel olarak kısa süreli bir işlemdir.

İlaçlı Stent ve İlaçsız Stent Arasındaki Farklar

İlaçlı stent ve ilaçsız stent arasında birtakım farklılıklar mevcuttur. Bu farklılıklar ana hatlarıyla aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  • İlaç içeren stentin üzerinde ilaç kaplaması yer alır. Bu ilaç, damarın tekrar daralmasını önleyici bir etkiye sahiptir. İlaçsız stentte ise ilaç kaplaması bulunmaz.
  • İlaç salınımlı stent (DES) uygulaması sonrasında damarın tekrar daralma riski bir hayli düşüktür. İlaçsız stentte ise bu oran çok daha yüksektir. Restenoz olarak adlandırılan ve daha önce açılan damarın tekrar tıkanması durumu hastaları bir hayli zorlayabilir.
  • İlaç içeren stent sonrasında uzun süre kan sulandırıcı içilmesi gerekebilir. İlaçsız stentte ise kan sulandırıcı ilaç kullanımı çok daha düşüktür.
  • İlaç içeren stent çoğunlukla şeker hastalığı ve küçük damar gibi yüksek riskli hastalarda tercih edilir. Öte yandan ilaçsız stent çoğunlukla acil durumlarda ve kanama riski yüksek hastalarda tercih edilir.

Bunlara ek olarak ilaçlı stent çeşitleri de mevcuttur. Duruma göre en uygun stentin tercih edilmesi olanaklıdır. Özellikle ilaçlı stent diyabet hastalığı, küçük damar tıkanıklıklarına sahip olan hastalar ve periferik arter hastalıklarına sahip bireylerde tercih edildiğini söylemek olanaklıdır.

İlaçlı Balonun Avantajları Nelerdir?

İlaçlı balonun çeşitli avantajları bulunur. Bu avantajlar genel hatlarıyla şu şekilde sıralanabilir:

  • Balon üzerindeki özel ilaç damar duvarına geçerek hücre çoğalmasını engeller.
  • Küçük çaplı damarlar gibi stent yerleştirmenin riskli olabildiği alanlarda güvenli bir çözüm olarak tercih edilebilir.
  • Uygulama sonrasında uzun süreli kan sulandırıcı kullanımını gerektirmez.

İlaçlı stent ile karşılaştırıldığında ilaçlı balon uygulaması sonrasında tekrar müdahale ihtiyacının azalmasını olanaklı hale getirir. Uzun vadede tekrar damar açma ihtiyacını ortadan kaldırması, hastanın çok daha rahat etmesini destekleyebilir.

Kimler İlaçlı Stent veya Balonlama İşlemine Uygundur?

İlaçlı stent ve ilaçlı balon uygulaması çeşitli durumlarda tercih edilir. Stent ve balonlama uygulamasının tedavi yöntemi olarak tercih edilebileceği kişiler genel olarak şu şekilde sıralanabilir:

  • Akut kalp krizi geçirenler
  • Koroner arter hastalığı olanlar
  • İlaç tedavisine yetersiz yanıt veren kişiler
  • Kalp cerrahisi riski yüksek olan kişiler

Ayrıca bazı hastaların damar yapısı bypass ameliyatı başta olmak üzere çeşitli cerrahi yöntemlere uygun olmayabilir. Bu tür durumlarda ilaçlı balon ya da stent uygulaması çok daha etkili bir tedavi yöntemi olarak ön plana çıkabilir.

İlaçlı Stent ve Balonlama Sonrası Tedavi Süreci

İlaçlı stent ve balonlama sonrası tedavi süreci oldukça önemlidir. Bu tür işlemlerin ardından doğru bir tedavi süreci, uygulamaların başarısını doğrudan etkiler. İşlem sonrasında kan sulandırıcı ilaçların kullanılması gerekir. Kan sulandırıcı, stent içinde pıhtı oluşumunun engellenmesine destek olur. Ayrıca uygulama sonrasında yaşam tarzı değişikliklerinin de önemli olduğunu belirtmek mümkündür. Özellikle sigara kullanımı sonlandırılmalıdır. Düzenli bir şekilde egzersiz yapılmalı, sağlıklı beslenme düzeni benimsenmeli ve kilo kontrolü sağlanmalıdır.

İlaçlı Stent Kullanımında Dikkat Edilmesi Gerekenler

İlaçlı stent kullanımında dikkat edilmesi gereken çeşitli hususlar mevcuttur. Dikkat edilecek hususların her biri, stentin tıkanması ve kalp sağlığının korunması adına önemlidir. Bu kapsamda stent kullanımında ön planda tutulması gerekenler genel hatlarıyla şu şekildedir:

  • Doktor tarafından önerilen ilaçları düzenli bir şekilde ve önerilen dozda kullandığınızdan emin olun.
  • İlk birkaç ay düzenli olarak doktor kontrolüne gidin.
  • Stent takıldıktan sonra özellikle ilk birkaç ay içerisinde ağır fiziksel aktivitelerden kaçındığınızdan emin olun.
  • Sağlıklı bir yaşam tarzını benimseyip dengeli ve sağlıklı bir şekilde beslenin. 
  • Düzenli egzersiz yapın ve sigara kullanımından uzak durun.

Stent türüne göre tedavi planı ve süresinde değişiklikler meydana gelebilir. Dolayısıyla doktor tarafından verilen plana tam anlamıyla uyum sağladığınızdan emin olun. Verilen ilaçları belirlenen dozda kullanın ve sağlıklı bir yaşam şekli benimseyin.

İlaçlı Stent ve Balonlama İşlemine Alternatifler

İlaçlı stent ve balonlama işlemine çeşitli alternatifler bulunur. Alternatif seçenekler ana hatlarıyla şu şekildedir:

  • Medikal Tedavi: Semptomları hafif olan bazı hastalarda medikal tedavi tercih edilebilir seçenekler arasında yer alır. Semptomların kontrol altına alınmasını destekleyen ilaçların doktor kontrolünde ve belirlenen dozlarda kullanılması gerekir.
  • Koroner Arter Bypass Ameliyatı: Tıkalı veya daralmış koroner arterlerin ötesine sağlıklı damarların eklenmesi ve kan akışının tekrar sağlanması işlemleridir.
  • Yaşam Tarzı Değişiklikleri: Koroner arter hastalığının yönetiminde yaşam tarzının değişmesi önemli bir yer edinir.
  • Perkütan Koroner Girişim (PCI): Anjiyoplasti olarak adlandırılan perkütan koroner girişim, daralan veya tıkanan damarların açılması adına tercih edilen minimal invaziv işlemler arasında yer alır.

İlaçlı stent uygulaması, birçok açıdan son derece avantajlı olabilir. Ayrıca doğru kullanım ve bakım, stentin ömürlük olabilmesine destek olur. İlaçlı stent ömrü; kan sulandırıcı ilaçların düzenli kullanımı, sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz gibi yaşam tarzı değişikliklerine bağlı olarak uzar.