Kalp, vücudun motoru olarak devamlı bir ritimle çalışır ve kanı bütün organlara pompalar. Bu hayati işlevin sağlıklı bir biçimde devam etmesi adına kalbin elektriksel sisteminin düzenli olarak çalışması gerekir. Fakat bazı durumlarda ritmi yavaşlar ya da düzensizleşir. İşte bu gibi durumlarda uygulanabilen kalp pili, modern tıbbın sağladığı önemli çözümlerden bir tanesidir. Bu cihaz, kalbin yeterli hızda ve düzenli atmasını sağlayarak hayat kalitesini yükseltir ve önemli sağlık problemlerinin önüne geçer.
Kalp Pili Nedir ve Ne İşe Yarar?
Kalp pili, kalbin doğal uyarı sisteminin yetersiz kaldığı zamanlarda, kalbe düzenli elektriksel uyarılar göndererek sağlıklı kalp ritmini sağlayan küçük bir elektronik alettir. Tıbbi ismiyle “pacemaker” olarak da bilinen bu alet, çoğunlukla göğüs kısmında cilt altına konumlandırılan bir jeneratör ve kalbin içerisinde ya da üzerine yerleştirilen elektrot adı verilen ince tellerden meydana gelir.
Jeneratör, kalbin ritmini devamlı olarak izler ve gerek duyulduğu zaman elektrotlar yardımıyla kalbe düşük enerjili elektriksel sinyaller gönderir. Bu sinyaller kalp kasının kasılmasını tetikleyerek sağlıklı bir kalp atışı sağlar. Bu özelliğiyle kalp pili, verimli bir elektriksel ritim düzenleyici olarak görev yapar.
Kalp Pili Takılması Hangi Durumlarda Gereklidir?
Kalp piline gerek duyulmasının esas sebebi, kalbin kendine yeterli hızda ya da düzenli bir biçimde çalışamamasıdır. Bu husus farklı kalp rahatsızlıklarından kaynaklanabilir. Bu nedenle kalp pili takılmasına neden olan durumlar hakkında detaylı bilgi edinilmesi son derece önemlidir. Başlıca sebepler ise şu şekildedir:
- Sinüs Düğümü Fonksiyon Bozukluğu: Kalbin doğal pili olan sinüs düğümünün düzgün çalışmaması neticesi kalp hızının aşırı yavaşlaması ya da zaman zaman duraklamasıdır.
- Atriyoventriküler Blok: Kalbin üst odacıkları ile alt odacıkları arasındaki elektriksel iletimin yavaşlaması ya da tamamen kesilmesi durumudur. Bu husus, kalbin yeterli hızda kan pompalayamamasına sebep olur ve AV blok tedavisi için sık sık kalp pili gerekir.
- Bazı Aritmi Çeşitleri: Kalp hızının tehlikeli seviyede yavaşladığı ya da düzensizleştiği bazı ritim bozukluklarında da kalp piline başvurulur.
- Kalp Yetmezliği: Bazı kalp yetmezliği türlerinde, kalbin farklı odacıklarının senkronize kasılmasını sağlamak için özel türlerde kalp pilleri kullanılır.
- Kalp Ameliyatları ya da Kalp Krizi Sonrası: Kalbin elektriksel sisteminin hasar aldığı zamanlarda geçici ya da kalıcı kalp pili gereksinimi doğabilir.
- Doğumsal Kalp Hastalıkları: Bazı doğumsal kalp hastalıkları, kalbin elektriksel iletim mekanizmasında problemlere sebep olarak erken yaşlarda dahi kalp pili kullanımı gerektirebilir.
Akut kalp krizi ya da ilaç zehirlenmesi gibi geçici sebeplere bağlı ritim problemlerinde, kalıcı pil takılmadan önce geçici kalp pili uygulaması yapılabilir. Bu, kalbin normal ritmine dönmesi adına vakit tanır ya da kalıcı pil takılana dek destek sağlar.
Kalp Pili Türleri: Geçici ve Kalıcı Kalp Pilleri
Farklı gereksinimlere yönelik farklı kalp pili türleri vardır. Bu türleri ana hatlarıyla aşağıdaki gibi sıralamak olanaklıdır:
- Tek Odacıklı: Tek bir elektrot ile kalbin sap atriyumunu ya da sağ ventrikülünü uyarır.
- Çift Odacıklı: İki elektrot ile hem sağ atriyuma hem de sağ ventriküle uyarı vererek kalbin daha fizyolojik çalışmasını sağlar.
- Biventriküler: Kalp yetmezliği olan hastalarda kalbin sol ve sağ ventriküllerinin eş zamanlı kasılmasını sağlamak adına üç elektrot kullanılır.
Piyasada pek çok güvenilir kalp pili markaları mevcuttur. Fakat kalp pili markaları ve fiyatları ile ilgili net bir bilgi vermek doğru olmayabilir. Hangi tür ve marka pilin uygun olacağı hastanın durumuna, gereksinimlerine ve pilin teknik özelliklerine göre doktor tarafından belirlenir. Fiyatlar da pilin çeşidine, özelliklerine, sigorta içeriğine ve uygulamanın yapıldığı merkeze göre farklılık gösterir. Bu konuda en doğru bilgiyi doktorunuzdan alabilirsiniz.
Kalp Pili Takma İşlemi Nasıl Gerçekleştirilir?
Kalp pili çoğunlukla lokal anestezi altında gerçekleştirilir. Göğsün sol alt tarafından 5-6 cm’lik bir kesi açılır. Kalp pili kabloları damara yerleştirilerek kalp odacığına yönlendirme sağlanır. Ardından kablolar kalp piline bağlanır ve kalp pili takılarak işlem tamamlanır.
Pacemaker implantasyonu olarak da isimlendirilen bu işlem şu aşamaları kapsar:
- Hazırlık: Hastanın uygulama yapılacak bölgesi temizlenir ve lokal anestezi uygulanır.
- Kesi: Cilt altına küçük bir kesi atılır ve jeneratörün yerleştirileceği bir cep oluşturulur.
- Elektrotların Yerleştirilmesi: Çoğunlukla köprücük kemiği altındaki büyük toplardamar kullanılarak, elektrot denilen ince teller röntgen görüntülemesi eşliğinde kalbin ilgili odacıklarına ilerletilir ve sabitlenir.
- Jeneratörün Bağlanması: Elektrotların diğer uçları cilt altına hazırlanan cebe yerleştirilen jeneratöre bağlanır.
- Test ve Planlama: Aletin düzgün çalıştığı ve kalbe uygun uyarıları gönderdiği test edilir. Gereken planlama yapılır.
- Kapatma: Kesi yeri kapatılır ve bandajlanır.
Kalp pili ameliyatı, çoğunlukla lokal anestezi altında yapılan, düşük riski bir cerrahi uygulamadır. İşlemin sorunsuz bir şekilde tamamlanabilmesi için adımların titiz bir şekilde uygulanması önemlidir.
Kalp Pili Ameliyatı Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
Uygulama çoğunlukla 1-2 saat aralığında sürer. Ameliyatın ardından hasta bir müddet gözlem altında tutulur. Kalp pili takıldıktan sonra çoğu hasta normal ve aktif bir hayat sürdürebilir. Fakat dikkat edilmesi gereken bazı hususlar vardır.
Öncelikle kalp pilinin batarya durumunu ve işlevleri düzenli olarak kontrol edilir. Bu kontroller ağrısızdır ve genellikle kısa sürer. Gündelik yaşamda kullanılan pek çok elektronik alet güvenlidir. Fakat güçlü manyetik alanlardan uzak durmak gerekir.
Cep telefonunu pilin takılı olduğu bölgedeki cepte taşımamak ve o taraftaki kulakla konuşmamak tavsiye edilir. Herhangi bir tıbbi ya da diş tedavisi öncesinde kalp pili taşıdığınızı doktorunuza muhakkak bildirmelisiniz. Hastalara, pilin modeli ve ayarları ile ilgili bilgi içeren bir kimlik kartı verilir. Bu kartın her daim taşınması önemlidir.
Kalp Pili Kullanımında Karşılaşılabilecek Riskler ve Komplikasyonlar
Kalp pili kullanımında cerrahi işlem sonrasında enfeksiyon, kanama, kalp duvarında delinme başta olmak üzere çeşitli komplikasyonların ortaya çıkması olasıdır. Bunun yanı sıra cihazla ilgili çeşitli risklerin de meydana gelmesi mümkündür. Pil ya da elektronik arızası, ortaya çıkabilecek sorunlar arasında yer alır. Son olarak ciltte incelme ve psikolojik etkiler, kalp pili kullanımının uzun süreli komplikasyonlarındadır. Bu tür risklerin değerlendirilmesi ve özellikle cerrahi işlem sonrasında hasta bakımına büyük bir özen gösterilmesi gerekir. Gerekli durumlarda kalp pili değişimi de söz konusu olabilir.
Kalp Pili Olan Hastaların Yaşam Tarzı Önerileri
Kalp pili takıldıktan sonra iyileşme süreci çoğunlukla hızlı ve problemsizdir. Hastalar çoğunlukla uygulamadan sonraki gün taburcu edilir. İyileşme döneminde dikkat edilmesi gerekenler arasında ilk olarak yara bakımı yer alır. Kesi yerinin temiz ve kuru tutulması önemlidir. Doktorun tavsiye ettiği biçimde pansuman yapılır. İşlem yapılan taraftaki ilk haftalar aşırı hareketten kaçınılması tavsiye edilir. Bu, elektrotların yerinden oynamasını engellemeye destek olur.
Belirlenen günlerde doktor kontrollerine gitmek, yara iyileşmesinin ve pil işlevlerinin takibi için oldukça önemlidir. İlk kontrol çoğunlukla 1 hafta ile 1 ay arasında yapılır. Hastaların çoğunluğu birkaç gün içerisinde günlük hafif aktivitelere dönüş yapabilir. Tam iyileşme ve normal hareket düzeyine dönüş çoğunlukla birkaç hafta sürer. İyileşme sürecinde doktor tarafından belirtilen hususlara dikkat edilmesi oldukça önemlidir.